EREĞLİ BEKDİKLERİ 
Danişmendli Türkmenleri arasında bulunan Bekdiklerin iskanı ile
ilgili Maraş Bektukiye Medresesi vakıf reayası olarak
Maraş'a,Konya/Ereğli kazası Horti hanına zorunlu iskanı birde
Nevşehir kazasına yerleştirilmeleri ile ilgili belgeler
bulunmaktadır.
Konuyla ilgili ilk vesika Sultan IV.Murat'ın Divan-ı Hümayun Mühimme
defterinden 1047 tarihli ferman ında Maraş Mektubu Medresesi vakfı
reayasından Bektük nam cemaatından 300 hane Horti hanına 300 hane
Kadınhanına derbent olarak yerleştirilmesi ile ilgili
fermandır.Fakat bu yerleşimin gerçekleştirildiğine dair bir belge
bulunmamaktadır.Yine Horti hanına 300 hane yerleştirilmiş olsa idi
1139 yılında Sultan III.Ahmet döneminde yeniden Horti hanına
Karabeğdil-Karabeğdik aşiretinin iskanı olmazdı.
1139 yılındaki ferman ile ''Ereğli ve Karapınar arasındaki Horti
hanının şenlendirilmesi ve mamur hale getirilmesi için Şeyhlü vesair
Ereğliye tabii Türkmen cemaati Perakendelerinden 131 hane
sevkedilmiştir.Ayrıca hanın ve han yakınlarındaki köprünün tamiri
için de 1721 yılında teşebbüse geçilmiş,bu işe Kapıcı başı Mehmed
ağa memur edilmiştir.(Han camii vesair için toplam 1200 kuruş
sarfedilmiştir)(MAD 9956 shf:63)Daha sonra Maraşta Mektubiyye
medresesi reayasından Karabeğdil cemaatinin handa yeterli nüfusun
sağlanması amacı ile sevk edildiği görülmektedir.(MAD 9956 shf
52,62,64)--Prof.Dr Yusuf Halaçoğlu''
''Konar Göçer Şeyhlü ve diğer oymaklara mensub kimselerde Ulukışla
Ereğli arasındaki
köprüye(Hortu yakınlarında-Ticaret yolu)yerleştirilmek üzere karara
varıldı.Yalnız buraya yerleştirilmeden önce arazinin müsaid olup
olmadığı hususu için 6 temmuz 1720 de mahalline gönderilen bir
hükümle sorulmuştu.(MAD 9956 shf 37)
Ulukışla ile Karapınar arasında bulunan Horti hanı yeniden tamir ve
imar edildikten sonra Maraş'ta bulunan bir medrese evkafı reayası
olan Karabeğdil oymağı mensublarının yerleştirilmesine karar 18
Eylül 1720 de verildi.Yerleştirilecek olanlar 131 haneden mürekkebdi.Buraya
gelmeden evvel Aksaraya tabii Ilıcak mevkiinde
bulunuyorlardı.Bunlardan bir kısmı 22 Temmuz 1723 de Horti hanına
yerleştirilebildi.Zira bu tarihte gönderilen bir
hükümde diğer kısmının hala Ilıcıkta bulunduğu
anlaşılmaktadır.Karaman beylerbeyine gönderilen hükümle geri
kalanların derhal tayin edildikleri topraklara gitmelerinin temin
edilmesi emredildi.(MAD 9956 shf 62)-Dipnot: İskan edilenlerin
Şeyhlü oymağına mensub olduğu kayıtlıdır.Çoğunda ise Kara-beğdil
ismi geçmektedir.Kara beğdilin Şeyhlü nün bir kolu olması
lazımdır(Aynı defter Shf 63)----Cengiz Orhonlu
Burda Kara beğdil oymağı nın Şeyhlü nün bir kolu olduğu kanımca
yanlıştır.Yukarıdaki ifadelerden Hortuya Sadece Karabeğdil değil
ereğlideki diğer türkmen grupları ve şeyhlü dende oymaklar
yerleştirildiği anlaşılmaktadır.Buda Hortunun aslında karışık bir
demoğrafik yapısı olduğunu göstermektedir.
Yalnız bu fermanda Sadece Karabeğdik adı geçmesine rağmen Cevdet
Türkay'ın kitabında ayrıca kaman Bekdiğininde yerleştirildiği
belirtilmektedir.
Cevdet Türkay'ın Başbakanlık arşiv bilgilerine göre Osmanlı
imparatorluğunda Oymak, Aşiret ve Cemaatlar adlı eserinde:
''Karabeğdik,Karabeğdik türkmanı: Ereğli, Eski il ve Karapınar
kazaları (Konya
sancağı),Meraş,Haleb,Karaman eyaletleri Türkman-Yörükan taifesinden.
Karabeğdik cemaatı,an'asıl Meraş'da Mektubiye medresesi vakfı
raeyası iken Ulukışla ile Karapınar mabeyinde Horti hanına iskan
olunmuşlardır.Derbentçi idiler.''(Bu vakfın Bektuti diye
adlandırıldığı da görülmüştür.İ.K)
Yine aynı eserde
Kaman beğdik:Meraş eyaleti yörükan taifesinden
Kaman beğdik cemaatı an'asıl Meraş'ta Mektubiye(Yanlış
çeviri-doğrusu Bektukiye) medresesi vakfı iken Ulukışla ile
Karapınar mabeyinde Hortihanına iskan olunmuşlardır.Derbentçi
idiler.
Ayrıca Maliye Defteri Tasnifi 9956 sayfa 62 'de Horti hanına Kara-beğdik
aşiretinin bir kısmı 18 Eylül 1720 yılında , kalan kısmınında 22
temmuz 1723 yılındada yerleştirildiği belirtilmektedir.
Bekdiklerin bu yerleşimlerinin bazılarının belirttiği gibi
sürgünlerle yada isyanlarla bir ilgisi
bulunmamaktadır.Hortuya yerleşimleri Hanların iskanı,Nevşehire
yerleşimleri ise yeni kurulan beldelere iskan ile olmuştur.
Birde şu anekdotu eklemek isterim''Beğdili Aşiretine tabi olan
Bozkoyunlu Cemaati, Konya ve öte caniblerinde yiğirmi kadar
evleriyle olurlar ve on kadar evleri Aksaray Sancağında Beğdik
Türkman içinde Balam Halil ve gayrileri yanlarında olurlar deyü
tahrir olunmuş”... (Cevdet Türkay-Osmanlı arşivi)''Ayrıca Akkaş
bekdiklerinin Aksaray ve nevşehirde,Yenibeğdiklerin Kırşehir ve
Bozok(Yozgat) ta yerleşimlerinide göz önüne alınmalıdır.
A.Rıza Yalgın’ın "Cenupta Türkmen Oymakları" adlı eserinde:Ulukışladan
Ereğliye inerken yolda bir aşiret ile karşılaşır;
"Koca bir aşiret ağası (KocaHasan) "Bize BEĞDİK derler"dedi. "Bekdik
aşiretinin en büyük obaları Hasandağı'ında yazlar."Koca Hasan'ın
anlattığına göre Nevşehirli İbrahim Paşa kendi aşireti olması
sebebiyle Nevşehire yerleştirmiştir.Şimdi Nevşehir'de bunların bir
de büyük mahallesi vardır." ifadeleri yer almaktadır.
Prof.Dr.Yusuf Halaçoğlu XVIII.yy da Osmanlı İmparatorluğu’nun iskan
siyaseti ve Aşiretlerin yerleştirilmesi adlı eserinde:
"Nevşehirde iskan edilen Konar-Göçer gruplardan en önemlisi Boynu
İnceli Tükmenleri grubu idi.Nevşehir ve Köylerine yerleştirilen 17
oymak ve cemaatler şunlardır. 1-......,2-......, 11-BEKDİK,
12......"
Yine aynı adlı eserde Zeynep Korkmaz’ın "Nevşehir ve Yöresi
ağızları"adlı eserinden alınan bir alıntıda ;
"Bekdikler 79 hane olup Koçhisardan gelmişler Nevşehir kalesinin
arkasındaki Kahveci dağ’ının batı yamacına ev yapmaları şartıyla
iskan edildikleri" ifadesi yer almaktadır. Bu bölge bugün Bekdik
mahallesi adını hala devam ettirmektedir.
Bekdiklerin Maraş tan dağıldığı ve Ereğli bekdiklerininde Hortudan
dağıldığı yanlıştır. Cevdet Türkayın kitabında belirttiği gibi
Yozgattan sivasa,gülnardan karadenize, Kırşehirden Haleb ve Rakkaya
kadar dağılmış bir Türkmen Grubunu bir merkezde göstermek
Konar-Göçer Türkman doğasına aykırıdır.
Bu alıntılardan Ereğli bekdiklerinin bir kısmının
Kırşehir,Aksaray, Nevşehir ve dolaysıyla Koçhisardan geldikleri
anlaşılmaktadır.Tufan Gündüz ''Danişmendli Türkmenleri '' adlı
eserinde Bekdiklerin Kırşehir-Aksaray-Nevşehir bölgesinden 1700 li
yıllarda Maraşa Vakıf reayası olarak gönderildiğini Bekdiklerin bu
iskandan kaçarak tekrar eski bölgelerine geldiklerini ve tekrar
maraşa gitmemek için Vergilerini Bektukiye medresesine ödemeyi talep
ettiklerini belirtmektedir. Ayrıca Halkın Maraştan geldikleri savını
Kısa sürede Maraşta kalmalarına bağlamaktadır''
Ayrıca köylerin yerleşim şekilleri incelendiğinde Niğde-Ereğli
istikametinde bir sıra halinde dizilmeside onların o istikametten
geldikleri anlaşılmaktadır.Eğer Hortudan dağılsalardı tek hat
değilde bir daire şeklinde yayılmalar olurdu düşüncesindeyim.Önceden
Koçhisara bağlı iken Aksarayın il olması ile Aksaraya bağlı bulunan
Bekdik köyü'de bir kısım Bekdiklerin Koçhisar civarında iskan
ettiklerini göstermektedir.
Ereğli bekdiklerinin Nevşehir-Konya istikametine göre dizilim ve
isimleri şöyledir;
Bor/Niğde köy ve kasabaları
Bereke,Nazaran,Badak Köyü , Çukurkuyu Kasabası ,Kızılca kasabası
Ereğli köy ve kasabaları:
Yeniköy-Zengen Kasabası-Acıkuyu Köyü-Aşağı Göndelen Köyü-Yukarı
Göndelen Köyü-Kamışlıkuyu Köyü-Çiller
Köyü-Akhüyük Köyü-Türkmen Köyü-Selvili Köyü -Kargacı Köyü -Sazgeçit
Kasabası( Horti- Hortu )-Tatlıkuyu Köyü-
Adabağ Köyü -Ağşık Köyü(Karışık )-Bulgurluk Köyü

|